fbpx

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu

Celiakia jest genetycznie uwarunkowanym schorzeniem polegającym na zaburzeniu trawienia glutenu, czyli białka występującego w zbożach (pszenicy, życie, owsie i jęczmieniu). Gluten powoduje uszkodzenie kosmków jelitowych, prowadząc do ich zaniku, co skutkuje zaburzeniami wchłaniania składników pokarmowych i niedożywieniem oraz objawami ze strony przewodu pokarmowego i ogólnymi. Nietolerancja glutenu – w odróżnieniu od celiakii – nie ma podłoża genetycznego, jest zaburzeniem nabytym i często przemijającym po poprawie szczelności jelita.

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu - oferta badań

E9
40zł

Gliadyna IgG – ELISA

Gliadyna IgG – ELISA

Przeciwciała przeciw gliadynie (AGA) IgG – badanie wykrywające przeciwciała klasy IgG skierowane przeciw pełnej cząsteczce natywnej gliadyny. Przeciwciała te występują zarówno w celiakii, jak i w nietolerancjach glutenu, a ich poziom zazwyczaj koreluje ze stopniem uszkodzenia jelita. Eliminacja glutenu z diety prowadzi do stopniowego obniżenia się stężenia tych przeciwciał, dlatego też wskazane jest wykonywanie badania w trakcie stosowania diety zawierającej gluten (chyba, że celem badania jest kontrola przestrzegania diety bezglutenowej).

E10
40zł

Gliadyna IgA – ELISA

Gliadyna IgA – ELISA

Przeciwciała przeciw gliadynie (AGA) IgA – badanie wykrywające przeciwciała klasy IgA skierowane przeciw pełnej cząsteczce natywnej gliadyny. Przeciwciała te występują zarówno w celiakii, jak i w nietolerancjach glutenu (rzadziej niż w celiakii), a ich poziom zazwyczaj koreluje ze stopniem uszkodzenia jelita. Eliminacja glutenu z diety prowadzi do stopniowego obniżenia się stężenia tych przeciwciał, dlatego też wskazane jest wykonywanie badania w trakcie stosowania diety zawierającej gluten (chyba, że celem badania jest kontrola przestrzegania diety bezglutenowej). Ze względu na ryzyko uzyskania fałszywie ujemnego wyniku u osób z niedoborem IgA, wskazane jest jednoczesne wykonanie badania oceniającego stężenie całkowitej IgA w surowicy.

E8
60zł

Anty tTG IgA – ELISA

Anty tTG IgA – ELISA

Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG) IgA – podstawowe badanie stosowane w diagnostyce choroby trzewnej (celiakii). Przeciwciała anty-tTG IgA występują u większości chorych na celiakię (nie ma ich u osób z niedoborem IgA, dlatego równolegle do ich badania, wskazana jest ocena stężenia całkowitej IgA w surowicy).

E7
60zł

Anty tTG IgG – ELISA

Anty tTG IgG – ELISA

Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG) IgG – badanie stosowane w diagnostyce choroby trzewnej (celiakii). Przeciwciała anty-tTG IgG występują szczególnie u osób z niedoborem IgA, u których nie udaje się wykryć swoistych przeciwciał IgA dla transglutaminazy tkankowej i antygenów endomyzjum.

E6
90zł

Anty DGP - ELISA

Anty DGP (IgG i IgA łącznie) – ELISA

Przeciwciała przeciw deamidowanym peptydom gliadyny (anty-DGP) IgG i IgA - badanie stosowane w diagnostyce choroby trzewnej (celiakii). W przeciwieństwie do przeciwciał przeciw gliadynie wykrycie przeciwciał anty-DGP jest dość charakterystyczne dla choroby trzewnej (celiakii). Eliminacja glutenu z diety prowadzi do stopniowego obniżenia się stężenia tych przeciwciał, dlatego też wskazane jest wykonywanie badania w trakcie stosowania diety zawierającej gluten (chyba, że celem badania jest kontrola przestrzegania diety bezglutenowej).

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu – opis choroby

Celiakia, nazywana również chorobą trzewną, jest genetycznie uwarunkowanym schorzeniem przewodu pokarmowego polegającym na zaburzeniu trawienia glutenu, czyli białka występującego w zbożach (pszenicy, życie, owsie i jęczmieniu). Rozwiń tekst

Zwiń tekst
Gluten powoduje uszkodzenie kosmków jelitowych, ostatecznie prowadząc do ich zaniku, co skutkuje zaburzeniami wchłaniania składników pokarmowych i niedożywieniem. Ponieważ celiakia ma podłoże genetyczne – nie można jej wyleczyć, a jedynym sposobem leczenia jest rygorystyczne przestrzeganie diety eliminacyjnej (bezglutenowej).

Nietolerancja glutenu – w odróżnieniu od celiakii – nie ma podłoża genetycznego i jest zaburzeniem nabytym i często przemijającym. Do jej powstania z reguły prowadzi inny czynnik uszkadzający jelito – np. infekcja, pasożyty lub długotrwała antybiotykoterapia i dysbakterioza lub grzybica. Poprawa szczelności jelita powoduje zmniejszenie ekspozycji na antygeny pokarmowe (gluten).

Zwiń tekst

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu – objawy i leczenie

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu - objawy

Zarówno w klasycznej chorobie trzewnej, jak i w nietolerancji glutenu (podobnie jak i w innych nietolerancjach pokarmowych IgG-zależnych, czyli związanych z wytwarzaniem przeciwciał IgG skierowanych przeciw antygenom pokarmowym) objawom ze strony przewodu pokarmowego (biegunki, bóle brzucha, wzdęcia, zaburzenia trawienia) mogą towarzyszyć objawy ogólnoustrojowe (skórne, neurologiczne, stawowe, zmęczenie, problemy neuropsychiczne, opóźnienie wzrostu i dojrzewania, uporczywa niedokrwistość, osteopenia i osteoporoza, nawykowe poronienia i inne). Rozwiń tekst

Zwiń tekst
Eliminacja glutenu z diety powoduje całkowite ustąpienie powyższych objawów, a ponowne wprowadzenie glutenu (prowokacja) – ich nawrót.

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu – leczenie

Jedynym, obecnie znanym, sposobem leczenia celiakii jest rygorystyczne przestrzeganie diety eliminacyjnej, polegającej na całkowitym wykluczeniu z pożywienia produktów zawierających pszenicę, owies, żyto i jęczmień. W celiakii dieta ta musi być przestrzegana dożywotnio, natomiast w nabytej nietolerancji glutenu może być ona mniej rygorystyczna (często dozwolone są inne zboża poza pszenicą) oraz stosowana tylko okresowo.

Zwiń tekst

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu - diagnostyka

Podstawowe znaczenie w diagnostyce celiakii mają obecnie badania laboratoryjne i ocena histolopatologiczna bioptatów (wycinków) jelita cienkiego pobranych w trakcie gastroskopii, w której stwierdza się zanik kosmków. Przeciwciała przeciw gliadynie (AGA), będącej białkiem tworzącym gluten, w klasie IgG (rzadziej IgA) występują zarówno u chorych na celiakię, jak i osób z nietolerancją glutenu. Rozwiń tekst

Zwiń tekst
Dla choroby trzewnej charakterystyczne jest natomiast występowanie w surowicy autoprzeciwciał skierowanych przeciw endomyzjum (omięsnej, będącej cienką warstwą tkanki łącznej, która rozdziela poszczególne włókna mięśniowe) i transglutaminazie tkankowej w klasie IgA. Ponieważ u chorych na celiakię stosunkowo często występuje niedobór IgA, w trakcie diagnostyki serologicznej tego schorzenia wskazana jest ocena stężenia całkowitej IgA, a w przypadku stwierdzenia jej niedoboru – poszukiwanie przeciwciał przeciw endomyzjum i transglutaminazie w klasie IgG.

Poza oznaczeniem przeciwciał przeciw gliadynie (AGA), które reagują z pełną (natywną) cząsteczką antygenu, coraz częściej oznaczane są przeciwciała przeciw deamidowanym peptydom gliadyny (DGP) – również w klasach IgG i IgA. Ich obecność jest bardziej charakterystyczna dla celiakii (rzadziej występują w nabytych nietolerancjach glutenu).

Dla pewnych, specyficznych, postaci celiakii (choroby Duhringa – skórnej postaci celiakii, czyli tzw. opryszczkowego zapalenia skóry oraz ataksji glutenozależnej) w surowicy oznaczane są przeciwciała przeciw innym niż transglutaminaza tkankowa, formom tego enzymu (antygenu) – odpowiednio transglutaminazie epidermalnej (eTG) i transglutaminazie neuronalnej (nTG).

W diagnostyce celiakii coraz większe znaczenie odgrywają testy wykonywane metodami biologii molekularnej i wykrywające swoiste dla tej choroby allele antygenów zgodności tkankowej HLA-DQ-2/DQ-8. Wykrycie ich w badaniu molekularnym (pozytywny wynik badania genetycznego) świadczy jednak tylko o skłonności do wystąpienia celiakii (istnieją osoby posiadające takie mutacje, u których nigdy nie wystąpią objawy choroby trzewnej).

Zwiń tekst

Choroba trzewna (celiakia) i nietolerancja glutenu - oferta badań

E9
40zł

Gliadyna IgG – ELISA

Gliadyna IgG – ELISA

Przeciwciała przeciw gliadynie (AGA) IgG – badanie wykrywające przeciwciała klasy IgG skierowane przeciw pełnej cząsteczce natywnej gliadyny. Przeciwciała te występują zarówno w celiakii, jak i w nietolerancjach glutenu, a ich poziom zazwyczaj koreluje ze stopniem uszkodzenia jelita. Eliminacja glutenu z diety prowadzi do stopniowego obniżenia się stężenia tych przeciwciał, dlatego też wskazane jest wykonywanie badania w trakcie stosowania diety zawierającej gluten (chyba, że celem badania jest kontrola przestrzegania diety bezglutenowej).

E10
40zł

Gliadyna IgA – ELISA

Gliadyna IgA – ELISA

Przeciwciała przeciw gliadynie (AGA) IgA – badanie wykrywające przeciwciała klasy IgA skierowane przeciw pełnej cząsteczce natywnej gliadyny. Przeciwciała te występują zarówno w celiakii, jak i w nietolerancjach glutenu (rzadziej niż w celiakii), a ich poziom zazwyczaj koreluje ze stopniem uszkodzenia jelita. Eliminacja glutenu z diety prowadzi do stopniowego obniżenia się stężenia tych przeciwciał, dlatego też wskazane jest wykonywanie badania w trakcie stosowania diety zawierającej gluten (chyba, że celem badania jest kontrola przestrzegania diety bezglutenowej). Ze względu na ryzyko uzyskania fałszywie ujemnego wyniku u osób z niedoborem IgA, wskazane jest jednoczesne wykonanie badania oceniającego stężenie całkowitej IgA w surowicy.

E8
60zł

Anty tTG IgA – ELISA

Anty tTG IgA – ELISA

Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG) IgA – podstawowe badanie stosowane w diagnostyce choroby trzewnej (celiakii). Przeciwciała anty-tTG IgA występują u większości chorych na celiakię (nie ma ich u osób z niedoborem IgA, dlatego równolegle do ich badania, wskazana jest ocena stężenia całkowitej IgA w surowicy).

E7
60zł

Anty tTG IgG – ELISA

Anty tTG IgG – ELISA

Przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG) IgG – badanie stosowane w diagnostyce choroby trzewnej (celiakii). Przeciwciała anty-tTG IgG występują szczególnie u osób z niedoborem IgA, u których nie udaje się wykryć swoistych przeciwciał IgA dla transglutaminazy tkankowej i antygenów endomyzjum.

E6
90zł

Anty DGP - ELISA

Anty DGP (IgG i IgA łącznie) – ELISA

Przeciwciała przeciw deamidowanym peptydom gliadyny (anty-DGP) IgG i IgA - badanie stosowane w diagnostyce choroby trzewnej (celiakii). W przeciwieństwie do przeciwciał przeciw gliadynie wykrycie przeciwciał anty-DGP jest dość charakterystyczne dla choroby trzewnej (celiakii). Eliminacja glutenu z diety prowadzi do stopniowego obniżenia się stężenia tych przeciwciał, dlatego też wskazane jest wykonywanie badania w trakcie stosowania diety zawierającej gluten (chyba, że celem badania jest kontrola przestrzegania diety bezglutenowej).