fbpx

Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest jednym z najczęściej występujących bakteryjnych zakażeń u ludzi. Bakterie Helicobacter pylori kolonizują głównie błonę śluzową żołądka, sporadycznie występują również w dwunastnicy i w przełyku oraz w płytce nazębnej i w próbkach kału. W żołądku bakterie zasiedlają przede wszystkim błonę śluzową części żołądka, tzw. odźwiernika. Zakażenie Helicobacter pylori może powodować objawy przewlekłego zapalenia żołądka i prowadzić do powstania owrzodzeń (choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy).

Helicobacter pylori - oferta badań

H13
150zł

Helicobacter pylori IgG – Immunoblot

Helicobacter pylori IgG – Immunoblot

Diagnostyka serologiczna (test potwierdzenia) zakażenia Helicobacter pylori (choroba wrzodowa żołądka i nowotwory żołądka). Badanie wykorzystuje rekombinowane antygeny, co zapewnia jego wysoką specyficzność.

H14
150zł

Helicobacter pylori IgM – Immunoblot

Helicobacter pylori IgM – Immunoblot

Diagnostyka serologiczna (test potwierdzenia) zakażenia Helicobacter pylori (choroba wrzodowa żołądka i nowotwory żołądka). Wykrycie przeciwciał w klasie IgA może potwierdzać aktywność zakażenia. Badanie wykorzystuje rekombinowane antygeny, co zapewnia jego wysoką specyficzność.

Helicobacter pylori – opis choroby

W 1983 roku pojawiły się pierwsze naukowe doniesienia o występowaniu spiralnych bakterii w błonie śluzowej żołądka ludzi z wrzodem trawiennym. Bakterie Helicobacter pylori kolonizują głównie błonę śluzową żołądka, sporadycznie występują również w dwunastnicy i w przełyku oraz w płytce nazębnej i w próbkach kału. W żołądku bakterie zasiedlają przede wszystkim błonę śluzową części żołądka, tzw. odźwiernika. Rozwiń tekst

Zwiń tekst

Do zakażenia Helicobacter pylori dochodzi na drodze kontaktu bezpośredniego, prawdopodobnie we wczesnym okresie życia i z każdą kolejną dekadą życia prawdopodobieństwo zakażenia rośnie. W krajach rozwijających się zakażenie pojawia się średnio około 10 roku życia. W konsekwencji częstość występowania w tych krajach raka żołądka jest bardzo wysoka i wykazuje tendencję wzrostową. Zakażenie Helicobacter pylori występuje na całym świecie u dużej części populacji - około 40—50% osób dorosłych w krajach rozwiniętych i 80% w krajach rozwijających się. Zakażenie Helicobacter pylori jest jednym z najczęściej występujących bakteryjnych zakażeń u ludzi.

Kluczowe znaczenie w procesie kolonizacji pokrytych śluzem powierzchni przewodu pokarmowego ma umiejętność poruszania się bakterii. Bakterie z gatunku Helicobacter pylori, posiadają rzęski, które umożliwiają im poruszanie się w warstwie śluzu leżącej na nabłonku, czyli w miejscu, gdzie środowisko odznacza się mniejszą kwasowością. Helicobacter pylori jest zdolna do przeżycia w środowisku żołądka dzięki lokalizacji w warstwie śluzu żołądkowego oraz zdolności do wy­twarzania enzymu o nazwie ureaza. Ureaza reagując z mocznikiem będącym produktem metabolizmu bakterii jelitowych, tworzy dwutlenek węgla i amoniak, zobojętniający kwaśne środowisko żołądka. Amoniak może wykazywać działanie toksyczne wobec komórek nabłonkowych żołądka, dlatego dochodzi do powstania reakcji zapalnej, która stanowi jedną z podstawowych przyczyn przewlekłego nieżytu żołądka.

U dzieci rzadko dochodzi do zakażeń Helicobacter pylori, odsetek chorych rośnie wraz z wiekiem. Odsetki te są wyższe u chorych z aktywnym przewlekłym zapaleniem żołądka i wrzodem trawiennym. Wyższa niż w innych grupach częstość kolonizacji dotyczy również osób z ostrym, pierwotnym (o nieustalonej przyczynie) zapaleniem żołądka. Zespoły te określane są jako NUD (nonulcer dyspepsia) i EPC (erosive prepyloric changes). Helicobacter pylori jest izolowany z 55% bioptatów pobranych z okolicy okołoodźwiernikowej i około 75% - z okolicy owrzodzenia.

Często­ść zakażeń Helicobacter pylori charakteryzuje się zróżnicowaniem geograficznym, środowiskowym i sezonowym.

Wśród antygenów obecnych w komórce Helicobacter pylori szczególną rolę odgrywają białka CagA i VacA. Ich obecność w danym szczepie jest dowodem na większą zjadliwość szczepu i daje podstawy do szczególnie wnikliwego rozważenia celowości leczenia zakażenia i kontroli jego skuteczności.

Zwiń tekst

Helicobacter pylori – objawy i leczenie

Helicobacter pylori - objawy zakażenia

Bakterie z gatunku Helicobacter pylori są czynnikiem wywołującym przewlekłe, powierzchniowe zapalenia błony śluzowej żołądka. Bakterie te są odpowiedzialne za większość przypadków owrzodzeń dwunastnicy i żołądka (poza owrzodzeniami wywołanymi przyjmowaniem leków przeciwzapalnych lub spowodowanymi czynnikami drażniącymi). Rozwiń tekst

Zwiń tekst

Zakażenie Helicobacter pylori może mieć przebieg bezobjawowy, może dawać objawy nieswoistego przewlekłego zapalenia żołądka, lub też może prowadzić do powstania owrzodzeń (choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy). Odpowiedź zapalna występująca w przebiegu zakażenia jest prawdopodobnie odzwierciedleniem złożonych oddziaływań za­chodzących pomiędzy bakterią Helicobacter pylori (powodującą uszkodzenie błony śluzowej, a skierowanymi przeciwko niej mechanizmami odpowiedzi immunologicznej, zarówno typu humoralnego (produkcja przeciwciał), jak i komórkowego (m. in. reakcja limfocytów). Długotrwała obecność Helicobacter pylori w organizmie jest przyczyną przekształcenia się łagodnego, przewlekłego zapalenia żołądka w zanikowe zapalenie żołądka. To z kolei może prowadzić do rozwoju gruczolakoraka żołądka lub chłoniaków B-komórkowych, wywo­dzących się z tkanki limfatycznej żołądka.

Do typowych objawów, którymi charakteryzują się zakażenia Helicobacter pylori, należą:

  • bóle i uczucie pełności w nadbrzuszu,
  • objawy refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD), czyli tzw. zgaga,
  • niekiedy inne objawy ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego (krwawienia, zaburzenia połykania, odbijania, itp.).

Helicobacter pylori – leczenie zakażeń

Antybiotykoterapia powoduje eliminację zakażenia oraz ma wpływ na postęp w leczeniu zapalenia błony śluzowej żołądka u dorosłych i dzieci. Potwierdza to znaczenie bakterii Helicobacter pylori w patogenezie dużej części chorób żołądka i/lub dwunastnicy. Szczepy Helicobacter pylori są wrażliwe na szeroki zakres leków przeciwbakteryjnych z wyjątkiem: wankomycyny, trimetoprimu, sulfonamidów, kwasu nalidyksowego oraz cefsulodyny. Zazwyczaj leczenie zakażenia składa się z kilku (2-3) leków przeciwbakteryjnych oraz leku przeciwwrzodowego (tzw. inhibitora pompy protonowej – PPI) i trwa 10 - 14 dni. Ze względu na obserwowaną w ostatnich latach, narastającą oporność szczepów klinicznych Helicobacter pylori na niektóre antybiotyki i chemioterapeutyki (w szczególności klarytromycynę i metronidazol), schematy leczenia mogą się różnić składem i sekwencją podawania leków.

Zwiń tekst

Helicobacter pylori - diagnostyka

Wśród metod diagnostycznych służą­cych do wykrywania zakażeń wywoływanych przez Helicobacter pylori wyróżnia się metody inwazyjne, wymagające przeprowadzenia endoskopii i pobrania wycinka błony śluzowej żołądka oraz metody nieinwazyjne. Rozwiń tekst

Zwiń tekst

Materiał do badań stanowią wycinki (bioptaty) błony śluzo­wej żołądka i/lub dwunastnicy (rzadziej inne), pobierane przez gastroenterologów podczas endoskopii, które mogą być badane za pomocą różnych metod diagnostycznych:

  • preparaty bezpośrednie barwione metodą Grama (lub inne barwienia, np. technika srebrzenia),
  • testy ureazowe (różne odmiany, dostępne też handlowe zestawy) – metoda polega na inkubacji wycinka w pożywce zawierającej mocznik i wskaźnik pH. W przypadku obecności Helicobacter, zawarta w bakteriach ureaza rozkłada mocznik do dwutlenku węgla i amoniaku, który zmienia odczyn podłoża i powoduje zmianę zabarwienia wskaźnika.
  • techniki hodowlane - stosowane są podłoża wzbogacone krwią, surowicą lub z dodatkiem innych składników odżywczych (hemoglobina, 1% Iso Vitalex i inne) i/lub selektywnych (cefsulodyna, trimetoprim, kwas nalidyksowy, wankomycyna i inne). Hodowle prowadzi się do 5 dni w temperaturze 37° C i w warunkach mikroaerofilnych (z mniejszym stężeniem tlenu niż w powietrzu atmosferycznym).
  • badania immunologiczne (testy DIF, EIA, LA z monoklonalnymi przeciwciałami anty-Helicobacter pylori),
  • badania histopatologiczne,
  • metody biologii molekularnej (PCR i pokrewne). Metody molekularne wykorzystywane są również do wykrywania genów warunkujących zjadliwość bakterii (np. CagA, VacA) oraz w badaniach epidemiologicznych do charakterystyki genotypów Helicobacter pylori.

Do metod nieinwazyjnych należy tzw. oddechowy test ureazowy, badania serologiczne wykrywające przeciwciała przeciw Helicobacter pylori, a także techniki wykrywające antygeny bakterii w kale. U osób dorosłych i dzieci zakażonych Helicobacter pylori, pojawiają się w surowicy przeciwciała IgG i IgA skierowane przeciwko tym bakteriom oraz wydzielnicze IgA (sIgA) w śluzie przewodu pokarmowego i ślinie. Swoiste przeciwciała z klasy IgG wykazano też w moczu pacjentów zakażonych Helicobacter pylori. Testy wykrywające obecność IgG w surowicy są testami o wyższej czułości i swoistości. Stwierdzenie obecności IgA dostarcza natomiast informacji o aktywności zakażenia (przeciwciała IgA dla Helicobacter występują w przewlekłych zakażeniach tą bakterią i zazwyczaj znikają po skutecznym leczeniu). Przeciwciała IgM skierowane przeciwko Helicobacter pylori mogą być obecne w surowicy pacjentów zwłaszcza w pierwotnym zakażeniu, w pierwszym okresie zakażenia - ich wykrycie nie ma znaczącej wartości diagnostycznej. Miano przeciwciał IgG jest z reguły zależne od stopnia kolonizacji i poziomu aktywności zapalenia błony śluzowej żołądka.

Dotychczasowe wyniki potwierdzają wysoką czułość (90%) i swois­tość (85%) metod serologicznych w porównaniu z metodami hodowlanymi. Najbardziej skuteczne są testy immunoenzymatyczne (ELISA, EIA) i immunoblotingu (Western Blot), w mniejszym stopniu odczynu aglutynacji lateksowej. Przydatność testów serologicznych do wykrywania ostrych zakażeń zależy od wieku pacjentów i cech demograficznych badanej populacji, jak również od tego, czy badania obejmują wszystkich pacjentów, czy też osoby z dużym prawdopodobieństwem zakażenia. Wartości stężenia IgG w surowicy ulegają obniżeniu po skutecznej terapii, jednak zazwyczaj nie obserwuje się powrotu do wartości ujemnych. Szybkość spadku mian IgG jest zmienna i obniżenie stężenia przeciwciał zwykle trwa od 4 miesięcy do roku. Spadek stężenia IgG o 20% z 90 procentowym prawdopodobieństwem wskazuje na skuteczność leczenia. Tej wielkości spadek następuje zwykle po upływie 3—6 miesięcy od zakończenia terapii, a po roku leczenia u osób wyleczonych, stężenie IgG jest na ogół o 50% niższe od stężenia stwierdzanego przed leczeniem. Pomimo tych obserwacji, metody serologiczne nie są zalecane w celu monitorowania skuteczności leczenia.

Testy serologiczne ze względu na wysoką czułość, szybkość uzyskiwania wyników i niskie koszty (w porównaniu z hodowlanymi) wydają się być najbardziej przydatne do przesiewowych badań pacjentów zgłaszających się po raz pierwszy z objawami wskazującymi na zakażenie Helicobacter pylori. U młodych pacjentów badania serologiczne mogą być wystarczające do rozpoznania zapalenia żołądka, wywołanego przez Helicobacter pylori. U starszych pacjentów do potwierdzenia rozpoznania, konieczne może być wykonanie ureazowego testu oddechowego lub endoskopii. Badania serologiczne w wielu przypadkach są alternatywą dla endoskopii i inwazyjnych metod diagnostycznych. Jednak u niektórych osób, pomimo obecności zakażenia (stwierdzenie bakterii w bioptatach błony śluzowej, dodatni test oddechowy, itp.), nie wykrywa się swoistych przeciwciał w surowicy. W związku z tym ujemny wynik badania serologicznego, nie wyklucza zakażenia.

Dodatkowe możliwości diagnostyczne stwarzają testy wykrywające antygeny Helicobacter pylori w kale. Mogą to być zarówno tzw. szybkie testy kasetkowe, jak i testy immunoenzymatyczne lub chemiluminescencyjne wymagające specjalistycznej aparatury laboratoryjnej. Nieinwazyjne pobranie materiału stanowi wygodną opcję diagnostyczną w przypadku dzieci, jak również łatwe narzędzie służące kontroli skuteczności leczenia. Okres czasu, jaki powinien upłynąć od momentu zakończenia terapii do pobrania próbki stolca, wynosi 2 - 4 tygodni.

W diagnostyce zakażenia Helicobacter pylori dużą popularnością cieszą się testy oddechowe. Polegają one na podaniu pacjentowi doustnie mocznika znakowanego izotopem węgla  13C lub 14C. U osób zakażonych Helicobater pylori znakowany mocznik w kontakcie w ureazą bakteryjną ulegnie rozkładowi na amoniak i dwutlenek węgla zawierający izotop węgla  13C lub 14C. Obecność w próbce wydychanego przez pacjenta powietrza  13CO2 lub  14CO2, traktowane jest jako dodatni wynik badania i stanowi potwierdzenie obecności Helicobacter pylori w śluzówce żołądka.

Zwiń tekst

Helicobacter pylori - oferta badań

H13
150zł

Helicobacter pylori IgG – Immunoblot

Helicobacter pylori IgG – Immunoblot

Diagnostyka serologiczna (test potwierdzenia) zakażenia Helicobacter pylori (choroba wrzodowa żołądka i nowotwory żołądka). Badanie wykorzystuje rekombinowane antygeny, co zapewnia jego wysoką specyficzność.

H14
150zł

Helicobacter pylori IgM – Immunoblot

Helicobacter pylori IgM – Immunoblot

Diagnostyka serologiczna (test potwierdzenia) zakażenia Helicobacter pylori (choroba wrzodowa żołądka i nowotwory żołądka). Wykrycie przeciwciał w klasie IgA może potwierdzać aktywność zakażenia. Badanie wykorzystuje rekombinowane antygeny, co zapewnia jego wysoką specyficzność.